architektura krajobrazu, ogrody, rośliny i nie tylko

ROŚLINY PRZYPRAWOWE

piątek, 11 lutego 2011

Wanilia, moja ulubiona przyprawa. Parę słów o tym skąd się wzięła i jak wygląda zanim wyląduje w szczelnym opakowaniu na półce sklepowej.


Vanilla planifolia należy do rodziny Orchidacea, jest więc storczykiem. Pochodzi z wilgotnych, gorących, środkowo- i południowoamerykańskich lasów tropikalnych. Jest lianą osiągającą tam imponującą długość kilkudziesięciu metrów. Podpór czepia się za pomocą wyrastających w kątach liści korzeni powietrznych.

 

Teraz troszkę historii. Wanilia była znana juz w czasach prekolumbijskich. Jej uprawą zajmowali się Aztekowie, którzy używali wanilii jako przyprawy i środka leczniczego.

Wanilię do Europy przywiósł hiszpański konkwistador Hernan Cortes.  Tak zachwycił go ten nowy smak, że postanowić wprowadzić go do Hiszpanii, skąd szybko rozprzestrzenił się na cały kontynent.

O docenieniu jej walorów świadczyć może fakt, iż wanilia w roku 1602 znalazła się na liście przypraw, które mogą być stosowane w kuchni królowej brytyjskiej Elżbiety I.

Przez długi czas uprawa wanilii była możliwa jedynie w Meksyku, gdyż tylko tam żyły zwierzęta (pszczoły z rodzaju Melipona i Trigona oraz kolibry) zapylające kwiaty wanilii. Dopiero od połowy XIX w, dzięki metodzie sztucznego zapylenia możliwe stało się uprawianie jej w innych miejscach świata.

 



Uprawa wanilii w celu uzyskania aromatycznej przyprawy nie jest jednak prosta. Roślina zaczyna owocować dopiero po trzech, czterech latach - okres ten trwa około 3 miesięcy. W Meksyku kwitnienie przypada od maja do sierpnia. Kwitną ok. 8 godzin na dobę.

Owoce są gotowe do zbiorów po 9 miesiącach od zapylenia. Świeże strąki są bezzapachowe. Dopiero poddanie ich czasochłonnej obróbce uwalnia charakterystyczny aromat.

 

Pierwszym etapem przetwarzania strąków jest ich zalewanie gorącą wodą. Jest to zabieg wyparzania, który trwa około dwóch godzin w temperaturze 60oC. Następnie jeszcze ciepłe owoce przekłada się do drewnianych skrzyń, gdzie leżakują dobę w temperaturze 50oC. Kolejnym krokiem jest ich suszenie w promieniach słońca. Strąki wanilii układa się na plecionych matach, gdzie przez 5 godzin suszą się podczas najsilniejszego nasłonecznienia, potem dosuszają się w cieniu. Po tym zabiegu laski przechowywane są jeszcze przez kilka tygodni w suszarni, a następnie zamykane w pojemnikach, w których kolejnych kilka miesięcy nabierają niepowtarzalnego aromatu.


Swój delikatny, apetyczny i trwały zapach wanilia zawdzięcza wanilinie, która wytwarza się podczas długotrwałej obróbki owoców. Dobrej jakości przyprawa zawiera około 2,6-4,5% tej substancji.

Na koniec kilka informacji dla amatorów upraw roślinw domu. Wanilia jest jednym z nielicznych storczyków które tak dobrze aklimatyzuja się do warunków panujących w naszych mieszkaniach. Roślina lubi ciepło, dużo wilgoci (należy systematycznie podlewać i zraszać ponieważ korzysta też z korzeni powietrznych) i niezbyt słoneczne stanowiska.

Sadzić należy ją w mieszance zrobionej z mielonej kory dzrew iglastych (podłoże do storczyków) i zapewnić odpowiednie podpory dla pędów. Wanilia ma bardzo ładne zielonkawo -kremowe kwiaty więc może być ciekawym akcentem w mieszkaniu. Owocować oczywiście nie będzie, chyba że dokonamy sztucznego zapylenia.